Achtergrond stamboom familie Sander

Het verhaal achter

Familie Sander

Ubbo Memmens en Aeijelke Ipens

1595-????         1600-????

Deze twee personen zouden de eerste voorouders kunnen zijn van het lange geslacht van de familie Sander. Ubbo afkomstig uit Noordbroek bij Slochteren en Aeijelke uit Weiwerd bij Delfzijl. 100% zeker is het niet, maar gezien de doop akte, de namen en de ligging van de plaatsen is er een match.
Ubbo is rond 1595 geboren in Noordbroek in de buurt van Slochteren. Noordbroek is vanouds een middeleeuws veenontginningsdorp. 
Waarschijnlijk was Ubbo ook veenwerker of iets in de landbouw.
Ubbo was de zoon van Memmo Ubbens en Ennecke Sickens. Memmo overleed rond 1630 en Ennecke rond 1637. Zij trouwden rond 1580  in Scheemda.
Ennecke en Frerick kregen samen nog twee kinderen.
Memmo was hopman in Noordbroek. Ennecke is later hertouwd met  Frerick Phebens. Memmo en Ennecke kregen 9 kinderen. Ubbo was de één na jongste van het gezin.

Ubbo trouwde op ongeveer 30-jarige leeftijd met Wye  Hayckens op 16 November 1630, eveneens uit Noordbroek. Haar ouders zijn onbekend 
Ubbo en Wye hebben twee kinderen gekregen.

  • Ike Ubbens, gedoopt  5 maart 1633 te Noorbroek
  • Prowtie Ubbens, gedoopt 28 september 1634 te Noordbroek, overleden in 1641 

Wye is op jonge leeftijd overleden, in ieder geval voor 1641.
Bijzonderheid bij Wye is dat het erfdeel (nalatenschap) van haar moeder wordt verdeeld onder haar broers en zussen op 6Januari 1641. Dit geeft aan dat Wye voor 1641 al is overleden.

Een ander feit dat Wye voor 1641 is overleden is dat Ubbo op ongeveer 40-jarige leeftijd hertouwd is met Aeijelke Ipens. Datum: 23 Juni 1639.
Het huwelijkscontract tussen Ubbo en Aeijlke is opgemaakt op 25 Mei 1639 en bekend gemaakt op 26 Mei 1639.
Aeijelke of ook wel geschreven als Aylke is de dochter van Ipo Wildricks (deze naam komt later weer terug in de familie) en Ennecke Bauckens.
Ipo Komt uit Weiwerd en was kerkvoogd en is lidmaat geworden op 25 September 1624. Ennecke komt uit Midwolda en trowude met Ipo op 20 Maaart 1613. Zij werd lidmaat op 14 December 1617. Ipo en Ennecke hadden nog twee kinderen. Hemmechien en Jickien.
Over Ubbo is verder weinig bekend. Niet meer dan dat hij ook een link heeft naar Oosterstraat 26 te Scheemda. Daar heeft een boerderij gestaan (er staat nu nog steeds één). Zeer waarschijnlijk was hij boerenknecht of dagloner in dagelijks leven.
Ubbo en Aeijelke kregen 6 kinderen.

  • Memme Ubbens gedoopt 16 Augustus 1640 te Noordbroek. Hij stierf op 4-jarige leeftijd.
  • Wije Ubbens gedoopt  27 februari 1642 te Noordbroek.
  • Memme Ubbens gedoopt 1 januari 1644 te Noordbroek. Ook hij stierf al jong.
  • Ipe Wildrik Ubbens gedoopt 9 november1645 te Noordbroek. (volgende in lijn) 
  • Enneke Ubbens gedoopt 12 november 1648 te Noordbroek.
  • Memme Ubbens gedoopt  17 augustus 1651 te Noordbroek.

Bron:  Genealogie Richard van Schaik

Ipe Wildrick Ubbes

1645-????

Ipe Wildrick Ubbes is geboren 9 november 1645 als zoon van Ubbo Memmens en Aeijelke Ipens in  Weiwerd.
Ipe is geboren in Weiwerd de geboorteplaats van zijn moeder Aeijelke Ipens.
De doop inschrijving heeft plaatsgevonden in Noordbroek, waar de vader vandaan kwam.

Na het huwelijk van Ubbo en Aeijelke zijn in Weiwerd gaan wonen. Ubbo woonde daarvoor in Noordbroek met zijn eerste vrouw Wye. 
Voorzover bekend kregen Ipe en Grietje één kind
Ubbo Wildriks, geboren in 1682 in Uithuizermeeden. (volgende in lijn). Getrouwd op 17 maart 1709 met Grietje Heertjes (1685-???)
Van deze mensen is niet meer bekend dan de eerste naam en de geboorte van de volgende voorvader.

Ubbe Wildricks

1682-1761

Ubbe geboren in 1682 in Uithuizermeeden. In die tijd heette het nog “Uithuistermeeden”.
Ubbe groeide op in Uithuizermeeden als zoon van Wildrick Ubbes. Waarschijnlijk heeft hij daar zijn (lagere) schooltijd ook doorgebracht. Ubbe trouwde op 27 jarige leeftijd met Grietje Heertjes. Trouwdatum is 17 maart 1709.
Dochter van Heertien Fokkes en Jantien Harmens. Grietje is geboren 1685 en gedoopt op 18 oktober 1685. Ook zij was afkomstig uit Uithuizermeeden. Grietje had een broer Fokke, gedoopt 5 februari 1692 en een zus Bieuwke Heertjes, gedoopt 12 juli 1696. Grietje was de oudste uit het gezin.

Ubbe en Grietje kregen vijf kinderen.

  • Wildrik Ubbes, gedoopt 8 oktober 1710, overleden ca. 1745/1746. Getrouwd met Grietje Pieters op 29 november 1739 te Usquert. Ze kregen 3 kinderen: Obee Wildriks (1740-???), Martje Wildriks (1743-1812), Wildrik Wildriks (1746-???)
  • Trijntje Ubbes, gedoopt 20 februari 1713, overleden ???. Getrouwd met Peter Fredriks op 12 mei 1743 te Zandeweer. Ze kregen zes kinderen: Jantjen Peters (1745-???), Frerik Peters (1746-???), Jantjen Peters (1749-???), Frerik Peters (1750-???), Grietje Peters (1751-???), Ubbe Peters (1753-???)
  • Heertje Ubbes, gedoopt 1 maart 1719, overleden ???. Getrouwd met Freeikje Freriks op 7 augustus 1746. Ze kregen twee kinderen: Grietje Heertjes (1747-???), Freerk Heertjes (1750-???)
  • Jan Ubbes, gedoopt 28 december 1721, overleden ???. Ongetrouwd waarschijnlijk
  • Fokko Ubbes, gedoopt 7 mei 1724, overleden ???. (volgende in lijn) Getrouwd met Anje Luitjes in 1763 te Zandeweer. Ze kregen twee kinderen: Luitje Fokkes (1764-1842), Grietje Fokkes (1766-???)

Ubbe en Grietje zijn na hun trouwen naar Zandeweer verhuisd. Het beroep van Ubbe is niet bekend. Of hij kan als schoenmaker in Zandeweer,  aan het werk geweest zijn. Waarschijnlijker is dat hij arbeider was. Ubbe overleed op 79 jarige leeftijd in Zandeweer begin 1761.

Fokko Ubbes

1724-????

Ubbe of Ubbo, zoals ook wel voorkomt wordt geboren als vermoedelijk enig kind van Wildrick Ubbes ongeveer in 1682. Hij werd net als zijn ouders geboren in Uithuizermeeden en overleed ongeveer in 1761 in Zandeweer.
Opvallend hierbij is dat Wildriks bijna overal zonder de “C” wordt geschreven.
Ubbe trouwde met op 46 jarige leeftijd met Anje Derks Luitjes. De naam Derks zien we niet eer terug, maar opvallend hier is dat hun Luitje Fokkes als eerste de naam van zijn moeder krijgt.
Zo gaan we langzaam over van de Ubbes en Wildriks over op Luitjes.
Later (rond 1811) zien we hier de naam Sander achter verschijnen. Deze naam is afgeleid van de plaatsnaam Zandeweer oftewel Sandwer of Sandtwer in het dialect.

Luitje Fokkes

1766-1800

Luitje Fokkes werd rond 1764 geboren als zoon van Focco Ubbes en Anje Derks Luitjes. Hij is dus vernoemd naar zowel zijn vader als zijn moeder.
Daarbij is eerst de achternaam van zijn moeder gebruikt en daarna de voornaam van zijn vader.
In 1811 heeft Luitje de naam Sander als officiële achternaam aan te nemen.
Deze naam is afgeleid van Zandeweer. In het dialect werd dit geschreven en uitgesproken als Santwer of Sandwer. Het was gebruikelijk om de naam van het dorp of stad als achternaam aan te nemen.

Napoleon voerde in Nederland in 1810 de Code Civil in. Deze verzameling wetten was in Frankrijk al sinds 1804 van kracht. De Code Civil was een gevolg van het invoeren van de Burgerlijke Stand. Deze bestond in Frankrijk al vanaf 1796. In Nederland werd de Burgerlijke Stand in 1811 geïntroduceerd. Hierbij hoorde een bevolkingsregister waarin de nieuw geborenen, de sterfgevallen en de huwelijken moesten worden gemeld.
bron: Isgeschiedenis

Luitje was schoenmaker van beroep, evenals zijn vrouw Teunske. Vermoedelijk hadden zij samen een schoenmakerij in Zandeweer of Kantens.
Zij kregen drie kinderen, waarvan Fokke Luitjens de volgende in lijn is.
Er is over Luitje niet heel bekend of te vinden.
De informatie over het huwelijk komt uit het Doop- en trouwboek 1769-1811 Kerkelijke gemeente – Zandeweer.

TROUW AKTE LUITJE FOKKES (VAN ZANDEWEER) EN TONNISKE DERKS 1789

Luitje en Teunske trouwden 1789 in Zandeweer. In de huwelijks akte van Luitje Fokkes en Tonniske (Teunske) Derks in 1789 staat Luitje Fokkes van Zandeweer en Tonniske Derks van Leermens. In die tijd een normaal verschijnsel om als toevoeging de plaats er achter te zetten.

Zij kregen samen drie kinderen. Fokke, Derk  en Fokke Luitjens.
via de laatste zoon gaat het geslacht verder.
Het is niet bekend wanneer Luitje en Tonniske zijn overleden.

Fokke Luitjens

1791-1842

Fokke Luitjens is de 2e voorvader die bekend is. Samen met Geessien Jans Zuiderveen kregen ze zeven kinderen. Fokke Luitjens was dagloner bij een boer. Eerst in Zandeweer tot ongeveer 1829. Daarna in Wirdum, onder de rook van Loppersum. Hij is in 1842 overleden en begraven in Farmsum, in de gemeente Delfzijl.

Pieter Fokkes Sander

1828-1907

Van Pieter is weinig bekend wat hij deed in het leven. Waarschijnlijk was een boerenknecht, zonder veel op te vallen.
In 1851 getrouwd met Bouwke Willems van Dijk. Ze kregen samen drie kinderen. De jongste, Ebel, is de volgende in lijn. De naam Pieter en Ebel zien we later nog vaker terug in de familie.
Luitje en Fokke zien we niet zo vaak terugkomen. Wel nog een keer Fokko.

De kinderen van Pieter en Bouwke:

  • Gesien Sander, geboren 1851, overleden 1943. Getrouwd met Jakob de Boer, geboren 1861, overleden 1908
  • Fokko Sander, geboren 1853, overleden 1924. Getrouwd met Frouwke Riepma, geboren 1869, overleden 1939
  • Ebel Sander, geboren 1853, overleden 1927. Getrouwd met Garmtje Maring, geboren 1861, overleden 1908

Ebel Sander

1853-1927

Ebel Sander  1853-1927

Arend Hiepko Sander

1887-1969

Arend Hiepko werd geboren in 1887 te Loppersum als zoon van Abel en Garmtje Sander-Maring.
Na de lagere school doorlopen te hebben is hij in 1909 als leerling schilder aan het werk gegaan. Heel normaal in die tijd om jong ergens als leerling te gaan werken.
Dit beroep heeft tot aan 1917 gedaan, waarna hij als steenhouwer zijn loopbaan heeft voortgezet. 
In 1909 is Arend Hiepko getrouwd met de 20 jarige Klasien Bouwman uit Ten Boer. Loppersum viel toen onder deze gemeente. Waar en hoe ze elkaar ontmoet hebben is niet bekend.
Na eerst een paar jaar in Loppersum te hebben gewoond zijn ze verhuisd naar het kleine Overschild en zijn gaan wonen aan de Meerweg nummer 2. 
In dit huis met schuur erachter is hij een steenhouwerij begonnen. Een uniek en zwaar beroep. Steen werd vanuit België geïmporteerd.

De letters werden in die tijd nog met de hand op de grafsteen gebeiteld. Eerst werd er op de grafsteen een dun papierlaag aangebracht, daar werden de letters erop getekend met een potlood, waarna met een klein beiteltje voorzichtig een doorslag op de steen werd gemaakt. Hierna werd het papier verwijderd en werd er met een houten hamer en beitel de letters uitgehouwen op het steen.

Dit was zeer bewerkelijk en er ging veel tijd in zitten. In die tijd was het vaak ook nog de gewoonte dat er eerst een grafkelder werd geplaatst op het kerkhof. De grafkelders werden door hen zelf gegoten in een mal, en na droging van binnen geverfd en geplaatst met een zogenaamde driepoot. In verband met de ontruiming van graven mogen grafkelders op sommige begraafplaatsen niet meer geplaatst worden.

 

Éen keer per jaar werd er twee dagen naar België afgereisd om natuursteen in te kopen. Het lossen van de vrachtauto met natuursteen uit België werd met de hand gedaan met behulp van buren en kennissen en duurde zowat de hele dag. Er waren stukken steen bij die wogen om en nabij de 1000 kilo. De vrachtwagens uit die tijd waren nog niet uitgerust met zelflossende kranen. De granieten- en marmeren grafstenen werden betrokken bij de firma de Weijs in die tijd gevestigd te Wildervank. Met de opkomst van de crematorium werd het werk ook minder en heeft men nog een aantal jaren natuurstenen trappen en vensterbanken geleverd aan nieuwbouw projecten o.a. het UMC en de renovatie van de gevangenis te Groningen en bij de bouw van diverse bejaardentehuizen. De zaak werd uiteindelijk verkocht aan dhr. E. Prummel. Garmt Sander heeft toen nog een aantal jaren in loondienst bij hem gewerkt. Zoon Onno heeft in 1974 een baan gekregen bij de gemeente Apeldoorn als beheerder van de Algemene Begraafplaats te Beekbergen.

Rond 1930 is zijn zoon Garmt bij hem in de zaak gekomen en nog weer later zijn kleinzoon Onno (mijn vader). Arend Hiepko zelf heeft zich terug getrokken uit de zaak.

Garmt Sander

1887-1969

Rond de jaren 40 en 50 had het dorp Overschild nog een bloeiende middenstand. Er waren twee kruidernierswinkels, twee bakkers, slagerij, kapperszaak, twee manufacturenwinkels, melkboer, boderijder, beurtschipper, twee smederijen, timmerbedrijf, garagebedrijf, schildersbedrijf, groente kwekerij en een café, 3 kerken, de Vrijgemaakte kerk, de Synodale kerk, en de Ned. Hervormde kerk. Ook schaften meer mensen in die tijd in Overschild een auto aan, er waren maar liefst drie benzinepompen in het dorp te vinden.

Aan de Meerweg nr. 2 was een steenhouwerij gevestigd van Arend Hiepko Sander. Zoon Garmt heeft de steenhouwerij later van zijn vader overgenomen, nadat hij vanaf de lagere school een aantal jaren bij van der Molen in dienst was geweest, die een kruidenierswinkel en een maalderij voor veevoerders had aan de Meerweg nr. 1.

De eerste jaren was Garmt met paard en wagen bij pad voor de bezorging van kruidenierswaren en veevoeders. Op zijn 18e jaar heeft hij rijles gehad van melkrijder Jan van Bruggen, die een melkrit had vanaf Overschild naar de melkfabriek in Bedum. Het rijexamen moest worden aangevraagd in de gemeente Appingedam. Een boer mocht in die gemeente rijexamens afnemen.

Lees verder….

Onno Sander

1938-1994

Onno Sander 1938-1994

Vorige pagina